Fluitconcert bij toespraak Janša, terwijl Pirc Musar proslava mijdt

Tijdens de toespraak van premier Janez Janša op de staatsplechtigheid in Koper klonken fluitconcerten en protestgeluiden uit het publiek. Een groep betogers liet daarmee tijdens zijn toespraak van zich horen. De plechtigheid was voor Dan suverenosti, de dag waarop Slovenië jaarlijks de onafhankelijkheid herdenkt, en vond dit jaar plaats in de kuststad Koper.

De staatsplechtigheid is de jaarlijkse officiële ceremonie van de Sloveense regering voor Dan suverenosti, met een toespraak van de premier als vast onderdeel van het programma.

President Nataša Pirc Musar was zelf niet bij de plechtigheid aanwezig en liet in plaats daarvan een schriftelijke boodschap overbrengen. Het was de eerste staatsplechtigheid in haar ambtstermijn waarbij ze niet aanwezig was. Ze noemde dat besluit zelf een pijnlijke, verdrietige stap.

Volgens Pirc Musar schreef ze in haar boodschap bij Dan suverenosti dat de onafhankelijkheid en de soevereiniteit het hoogtepunt waren van eeuwenlange strijd voor vrijheid en een eigen staat. Die soevereiniteit brengt volgens haar ook verantwoordelijkheid met zich mee. Die verantwoordelijkheid moet volgens haar leiden tot een rechtvaardige, veilige en solidaire samenleving. Ze roept in de boodschap op tot zorg voor medeburgers, verantwoordelijkheid voor de gemeenschap en toewijding aan het vaderland.

Pirc Musar gebruikte de boodschap ook om kritiek te geven op de plechtigheid zelf. Volgens Pirc Musar werden de vaandels van de oorlogsveteranenbond Zveza borcev za vrednote NOB niet toegelaten. Ook het eresaluut aan de president verviel en de inspectie van de eregarde werd uit het programma geschrapt, meldt ze. Volgens haar weerspiegelt de manier waarop de staat omgaat met oorlogsveteranen de politieke en maatschappelijke volwassenheid van het land. De veteranenbond vertegenwoordigt nog levende deelnemers aan en nabestaanden van het verzet tegen de Duitse en Italiaanse besetting van Slovenië. Hij treedt van oudsher met eigen vaandels op bij staatsplechtigheden die dat verzet herdenken.

Het ceremoniële eresaluut aan de vlag en de inspectie van de eregarde waren zonder uitleg uit het programma geschrapt, hekelde Pirc Musar. Ze noemt dat een aantasting van de waardigheid van mensen, staat en instellingen. Als president is Pirc Musar grondwettelijk opperbevelhebber van de strijdkrachten. Die handelingen raken daarom haar eigen rol, wijst ze erop.

Ook de uitnodiging voor de plechtigheid zelf kon bij haar niet op instemming rekenen. Volgens Pirc Musar werd de plechtigheid daarin eenzijdig omgedoopt tot een herdenking van de bevrijding van Slovenië, terwijl het land in 1991 onafhankelijk werd en niet bevrijd. Het veranderen van die historische term verdraait volgens haar de betekenis van die periode.

Het kabinet van de president publiceerde haar kritiek op de naamgeving, de veteranenvaandels en het geschrapte eresaluut al voor de plechtigheid zelf. Haar boodschap over soevereiniteit volgde op de dag van de plechtigheid, via dezelfde eigen kanalen.

Janša, die als premier aan het hoofd staat van de regering, hield zijn toespraak ondanks de protesten uit het publiek.